Eigenaarschap in de klas begint bij de leerkracht

Waarom eigenaarschap bij leerlingen niet zomaar ontstaat, maar gevormd wordt door de keuzes, uitleg en feedback van de leerkracht. Praktische tips: maak doelen en de 'waarom' zichtbaar, geef kleine keuzes en bied gerichte feedback zodat leerlingen leren kiezen, ontwikkelen en buiten hun comfortzone groeien.

Niks missen? 

Transcript

1. Aflevering 4: eigenaarschap in de klas
2. In de vorige afleveringen had ik het al over motivatie, discipline en kleine keuzes.
    En vandaag duiken we de klas (of het gezin) in.

Want hoe zorg je er nou voor dat leerlingen eigenaarschap laten zien?

En ik ga meteen iets zeggen wat je misschien niet zo vaak hoort
 eigenaarschap bij leerlingen begint niet bij de leerling.
 Het begint bij ons, de volwassenen. 

Uit ervaring weet je dat lang niet alles wat je doet, direct resultaat geeft. En dat maakt het ontzettend moeilijk om voor je doelen te blijven kiezen. 

Om dit te beseffen, moet je eerst de ervaring hebben gehad dat wanneer je al dan niet bewust kiest voor iets, dat daar altijd, maar dan ook altijd ‘iets’ uit komt. Of het is een succes, klein of groot, of je hebt er een hoop nieuwe ervaringen mee opgedaan. Misschien heb je er zelfs veel van geleerd. 

Dit klinkt misschien heel logisch, omdat je hier zelf vast wel een voorbeeld bij kan bedenken. Dat iets totaal anders uitpakte dan je van te voren verwacht had. Dat je doorzette en trots was op een prestatie. 

En precies op dit punt, het punt dat je beseft dat jouw acties en keuzes er altijd toe doen, is waar eigenaarschap in de klas begint wat mij betreft. En daarom vind ik het zo vreselijk dat het woord eigenaarschap vaak bij leerlingen wordt neergelegd, ‘De leerling toont geen eigenaarschap of verantwoordelijkheid’ 

Terwijl wij als volwassenen juist verantwoordelijk zijn om leerlingen bewust te maken van hun eigen gedrag en dat ze hier een keuze in hebben. Zoals ik in 1 van de vorige afleveringen al vertelde: eigenaarschap is ook bewust kiezen. En daarmee worden discipline en motivatie ook simpeler. Het kan dus simpelweg nooit bij een leerling alleen liggen. Het is aan ons als volwassenen om ze te laten beseffen dat hun keuzes belangrijk zijn. 

Hoe zorg je dan voor eigenaarschap bij leerlingen? 

Dat kan op verschillende manieren. Hierbij komen motivatie, plezier en inzicht om de hoek kijken. Want wat kan je verwachten van een leerling die niet weet waar ernaartoe gewerkt wordt? Die wordt waarschijnlijk passief en doet met een beetje geluk precies wat de leerkracht vraagt. Dat is geen eigenaarschap tonen. Eigenaarschap in deze zin , is voor mij ‘verantwoordelijkheid nemen voor…’ gedrag/leerhouding/keuzes. Maar om die verantwoordelijkheid te kunnen nemen, moet je een doel en inzicht hebben. Inzicht in wat je al kan, waar er nog struikelblokken zijn en dat als je hier serieus aan werkt, je beter wordt. Want dan kom je in die positieve vicieuze cirkel; motivatie wordt groter, discipline wordt makkelijker, je durft meer, komt meer uit je comfortzone, doet een stap verder…. En ga maar door. 

En dat valt of staat allemaal met die succeservaringen en dan vooral de feedback die je daarbij krijgt. Je kan nog zoveel succeservaringen hebben, maar zonder een zetje in de richting buiten je comfortzone, zal je zien dat veel leerlingen bij de succeservaring blijven hangen. Lekker veilig, voorspelbaar. Want je weet al dat je het kan. En de juf/meester was zo blij dat het je lukte, da tje het nog een keer doet. 

Wat mij betreft is de vraag dan ook niet: 
 “Waarom toont deze leerling geen eigenaarschap?” 

Maar 
 “Wat heb ik nog niet duidelijk gemaakt, waardoor deze leerling nog niet kan kiezen?”

Wat kan je nou doen in je klas?

Allereerst: maak doelen zichtbaar.
 Niet alleen wat leerlingen moeten doen, maar ook waarom. Zeker die waarom-vraag, gaat heel veel leerlingen een stuk verder helpen. Want zonder een duidelijke ‘waarom’ voelt alles als moeten.
 En daar haak ook ik af. ;) 

Tip 2: geef keuzes waar het kan. 
 Dat hoeft niet gelijk gigantisch te zijn, maar juist de kleinere keuzes kan je zodra je deze aflevering af hebt al toepassen: 

• Welke opdracht kies je? Of met welke opdracht start je? 
• Hoe ga je oefenen? 
• Werk je alleen of samen? 

Eigenaarschap groeit in dat soort kleine momenten. 

Tip 3: directe feedback.

Aan alleen een “goed gedaan”, heb je weinig. Stel eens wat kritischere vragen als: 
 wat vond je zelf goed gaan — en wat is je volgende stap?

Want zonder die volgende stap…blijven leerlingen hangen in wat ze al kunnen.

En dat voelt lekker veilig. 
 Maar daar gebeurt geen groei.

Je kan leerlingen heel veel succeservaringen geven…
 maar als je ze niet af en toe een klein duwtje geeft buiten hun comfortzone…

dan blijven ze precies doen wat ze al konden en dat houdt ze klein.

Dus eigenaarschap ontstaat eigenlijk hier:

Als leerlingen snappen waar ze naartoe werken
 Als ze keuzes krijgen En als ze feedback krijgen waar ze echt iets mee kunnen

En wat mij betreft de belangrijkste.

Het is nooit alleen de leerling die ‘geen eigenaarschap toont’

Als leerlingen geen keuzes krijgen…
 geen inzicht hebben…
 of geen duidelijke feedback…

dan kan je ook niet verwachten dat ze ineens eigenaarschap laten zien.

Dus maak het zichtbaar.

Benoem het.
 “Kijk, jij koos ervoor om eerst dit te oefenen , ”

En misschien nog wel de belangrijkste vraag voor jezelf:

Welke keuze kan mijn leerling straks maken?

En… wat doe ik om dat mogelijk te maken?

Eigenaarschap is geen eigenschap die een leerling wel of niet heeft.

In de juiste omgeving groeit het. En die omgeving maken wij. 

Tot volgende week!